Historia korekcji wad wzroku: część 1.
Okulary - niejasne pochodzenie
Wykorzystanie narzędzi do korekcji wad refrakcji ma zarówno niejasne
jak i fascynujące początki.
Starożytni Grecy jako pierwsi zaobserwowali, że kuliste naczynie
wypełnione wodą miało moc powiększania oglądanych przez nie obrazów. Z
historii starożytnej wiemy także, że używali pewnych prostych narzędzi
powiększających, takich jak wklęsłe lustra. Ogromna ilość dokumentów,
które zachowały się do naszych czasów świadczą o wykorzystywaniu
instrumentów, dzięki którym można było polepszyć wzrok. Według
niektórych historyków Neron był krótkowidzem i używał szmaragdu w
kształcie wklęsłej soczewki podczas oglądania pokazów w Koloseum.
Jednak, kamień służył prawdopodobnie jako filtr łagodzący nadwerężenie
oczu.
Średniowiecze: witaj postępie
Kiedy dokładnie okulary weszły do powszechnego użycia nie wiadomo na
pewno. Wielu wierzy, że miało to miejsce w Toskanii pod koniec XIII
wieku, kiedy dostępne stały się pierwsze wypukłe soczewki polepszające
widzenie z bliska.
Pierwsza autentyczna wzmianka o okularach znajduje się w manuskrypcie
datującym się na rok 1282, który przechowywany jest w opactwie St.
Bavon-le-Grand, we Francji. Dokument ten wspomina o księdzu (Nicholas
Bullet), który rzekomo miał używać okularów podczas podpisywania
dokumentów.
We Włoszech, pierwsze potwierdzone informacje o użyciu okularów, jako
narzędzia do korekcji wzroku mówią o dacie 23 lutego, 1305r. Podczas
mszy błogosławiony Giordano da Rival zauważył: „Minęło dopiero 20 lat,
odkąd wynaleziono sztukę robienia okularów po to, żebyśmy mogli
widzieć wyraźnie”, dodając, że spotkał człowieka, który pierwszy je
zrobił.
Toskańska tradycja za wynalazcę okularów uważa Salvino d’Armato degli
Armati, florentyńczyka, na którego grobie zachowała się taka oto
inskrypcja: „Tutaj leży Salvino d’Armato degli Armati z Florencji,
wynalazca okularów. Niechaj Bóg zapomni mu winy”. Jednakże, studia
genealogiczne nie potwierdzają istnienia takiej osoby.
Inna wzmianka o okularach została znaleziona w tekście mowy
pogrzebowej za zakonnika Alessandro della Spina (zmarłego w 1313r).
Według tego dokumentu, który dotrwał do naszych czasów w Kronice
Łacińskiej Zakonu Dominikanów St. Catherine w Pizie, zakonnik widział
kiedyś egzemplarze okularów i je skopiował.
Chrzest w lagunie
Inne źródła wskazują na Wenecję, jako na miejsce pochodzenia okularów.
Jednakże wielu uważa, że rozwój zakładów produkujących okulary właśnie
tam był raczej następstwem ich wcześniejszego odkrycia, co w znaczącym
stopniu przyczyniło się do ich upowszechnienia. Teorię potwierdza
fakt, że w tym samym czasie w Murano kwitła już sztuka wytwarzania
szkła.
Wczesne soczewki korygujące były prawie na pewno wytwarzane z
kryształów górskich lub z berylu. Potwierdza to Capitolari dei
cristallieri, forma statusu gildii, która reprezentowała rzemieślników
obrabiających kryształy górskie, z datą 12 listopada 1284r, która
przechowywana jest w archiwach państwowych w Wenecji.
Ponadto notatka z 2 kwietnia 1300r zabrania członkom gildii sprzedaży
wyrobów ze szkła jako kryształów górskich; lista takich wyrobów
zawierała „roidi da botacelis et da ogli” (szklane przykrywki do
butelek i soczewki okularowe), jak również „lapides ad legendum”
(szkła powiększające do czytania).
W tym samym okresie, w Wielkiej Brytanii, Roger Bacon (1214-1292)
wydaje się być pierwszym, który wspomniał o soczewkach zbieżnych,
służących do poprawy wzroku u osób starszych (Opus maius, 1267), co
oczywiście nie oznacza, że to on wymyślił okulary.
Wracając do domniemanych weneckich źródeł okularów, spekuluje się, że
Marco Polo mógł sprowadzić je jako ciekawostkę ze swojej podróży do
Chin. Według chińskiej legendy pewien Cho Tso, pustelnik żyjący w
świętych górach Shen-si, użył skorupy świętego żółwia do zrobienia
oprawek do szkieł. Chińskie słowo yan-jing, którym je określano
oznacza „lustra oka”. Chińscy optycy uważają go za swego patrona, tak
jak dla Europejczyków jest nim Św. Hieronim.
Encyklopedia Britannica podaje, że Marco Polo prawdopodobnie zobaczył
po raz pierwszy okulary na dworze cesarza Kublai Khan’a w 1270r. Wiemy
jednak, że odkrywca wyruszył do Chin w 1271r, żeby nie wspominać o
fakcie, że nie ma żadnej wzmianki o okularach w jego „Milione”.
Istnieje dowód historyczny na to, że okulary były znane w Chinach w
1411r; jedna para została podarowana cesarzowi przez króla Mallacci.
Historia korekcji wad wzroku - część 2 »
|
|
|
|
